Tauryna dla kota – zapotrzebowanie i dawkowanie

Po raz pierwszy tauryna została wyizolowana na początku XIX wieku z żółci bydlęcej, dlatego właśnie jej nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy gatunkowej tego zwierzęcia – bos taurus.

Czym jest tauryna?

Tauryna jest aminokwasem endogennym, syntetyzowanym w organizmach ssaków z dwóch aminokwasów egzogennych (dostarczanych z pokarmem) – metioniny i cysteiny. Może być kojarzona głównie jako składnik napojów energetycznych oraz odżywek dla sportowców. W organizmie ssaków pełni ona jednak szereg istotnych funkcji:

  • bierze udział w procesach trawiennych,
  • wpływa na prawidłowe funkcjonowanie siatkówki i serca,
  • pełni funkcję neuroprzekaźnika,
  • reguluje ciśnienie osmotyczne w komórkach, szczególnie w rdzeniu nerki, w mózgu i w siatkówce,
  • jest przeciwutleniaczem i chroni przed działaniem toksyn.

Szukasz produktów wspierających dietę kota? Zobacz suplementy i zdrowie kota (m.in. oleje omega-3, probiotyki, produkty na odkłaczanie i wsparcie kondycji skóry oraz sierści).

Tauryna w żywieniu kotów

W latach 70. pojawiły się pierwsze doniesienia o rozwijającym się u niektórych kotów centralnym zwyrodnieniu siatkówki. Problem dotyczył zwierząt na diecie niezawierającej tauryny. Z kolei w latach 80. zaczęto donosić o przypadkach kardiomiopatii rozstrzeniowej – również u kotów, których dieta była uboga w ten aminokwas. Badania wykazały, że koci organizm co prawda jest w stanie wytwarzać wspomniany aminokwas, ale w ilości jedynie minimalnie pokrywającej zapotrzebowanie. Jest to spowodowane niską aktywnością enzymów, które ją syntetyzują, i oznacza, że dla prawidłowego funkcjonowania organizmu kota niezbędne jest dostarczanie odpowiedniej ilości aminokwasu z pokarmem. Dla kota jest zatem aminokwasem egzogennym.

Zwiększone zapotrzebowanie kotów na ten aminokwas wiąże się także ze specyficznym przebiegiem procesów trawiennych. Tauryna łączy się z kwasami żółciowymi w reakcji tworzenia ich soli. U pozostałych ssaków funkcję tę pełni również inny aminokwas – glicyna, natomiast kotów – wyłącznie tauryna. Zużywanie jej na połączenia z kwasami żółciowymi ma u tych zwierząt priorytet. Znaczną jej ilość kot traci także z moczem i kałem, rozkładana jest też przez bakterie jelitowe. Stąd tak wysokie zapotrzebowanie kotów na ten aminokwas – nie dość, że potrzebują go w dużych ilościach, to jeszcze same syntetyzują go w znikomym stopniu.

Małe kotki jedzą karmę z miski John Dog - karma z dodatkiem niezbędnego minerału w diecie kota, czyli tauryny

Niedobór tauryny u kotów

Objawy niedoboru tauryny u kota rozwijają się dość długo, bo od 5 miesięcy do nawet 2 lat. Ze względu na liczbę i różnorodność funkcji, jakie pełni ten aminokwas, objawy jego niedoboru u kotów wydają się ze sobą niezwiązane. Jako pierwsze zaobserwowano centralne zwyrodnienie siatkówki (retinopatię), prowadzące do osłabienia, a nawet utraty wzroku. Zmiany te są niestety nieodwracalne. Kolejnym zaburzeniem związanym z niedoborem tauryny jest kardiomiopatia rozstrzeniowa, w której obniżona kurczliwość mięśnia sercowego sprawia, że powiększeniu ulegają jego obydwie komory. Objawy kliniczne obejmują przede wszystkim duszność, brak apetytu i ogólne osłabienie; kaszel występuje rzadko. W tym przypadku możliwe jest całkowite ustąpienie objawów. Efekty leczenia zaczynają być widoczne po 1-3 tygodniach, może ono jednak trwać do kilku miesięcy. Współwystępowanie kardiomiopatii rozstrzeniowej i retinopatii obserwowano tylko u części kotów.

Niedobór tauryny w diecie jest szczególnie niebezpieczny dla kociąt, ponieważ zmiany będące jego skutkiem są nieodwracalne. Poza retinopatią i kardiomiopatią mogą u nich wystąpić także zahamowanie wzrostu, spowolnienie rozwoju mięśni oraz nieprawidłowy rozwój układu nerwowego – przede wszystkim spowolnienie rozwoju móżdżku. Kocięta są narażone na niedobór w momencie, gdy karmiąca kotka otrzymuje pokarm z jej niedostateczną ilością, a tym samym zbyt niska jest jej zawartość w mleku. Kotki żywione przez wiele miesięcy karmą o zbyt niskiej zawartości tauryny mają ponadto mniej liczne mioty i mniejszą liczbę żywych kociąt w miocie niż kotki żywione pokarmem o wystarczającej ilości tego aminokwasu.

Pełnoporcjowe karmy dla kotów są obecnie wzbogacane odpowiednią ilością tauryny, dlatego częstotliwość występowania chorób spowodowanych jej niedoborem jest niższa. Na deficyt tego aminokwasu narażone są przede wszystkim koty na nieprawidłowo ułożonej diecie domowej, dostające karmę dla psów i te żywione wyłącznie karmami uzupełniającymi. Niebezpieczne jest także podawanie karm wegetariańskich – analizy składów tego typu karm wykazują, że często nie zawierają one odpowiedniej ilości tauryny.

Źródła tauryny

Koty w procesie udomowiania i przez długi czas po udomowieniu żywiły się głównie małymi gryzoniami, dlatego nie były narażone na niedobory tauryny. Jej stężenie w tuszce myszy to około 0,7%, wysokie jest również w tuszkach ptaków. Dla porównania, w surowym mięsie wieprzowym jest to 0,16% w suchej masie, w surowym mięsie wołowym – 0,11%. W składnikach pochodzenia roślinnego występuje w bardzo niewielkich ilościach. Dostępność aminokwasu także jest uzależniona od jej źródła – zawarta w dużych ilościach w mięsnych produktach ubocznych jest z nich przyswajana w niewielkim stopniu. Zwiększona zawartość włókna pokarmowego, np. w karmach dietetycznych przeznaczonych dla zwierząt z cukrzycą lub wymagających odchudzenia, również może zmniejszać dostępność tauryny z przewodu pokarmowego.

Kot je z miski John Dog karmę dla kota z dodatkiem tauryny - niezbędnego minerału w diecie

Czy warto suplementować taurynę u kota?

U większości kotów żywionych pełnoporcjową karmą nie ma potrzeby dodatkowej suplementacji tauryny. Warto rozważyć temat dokładniej w sytuacjach, gdy kot jest na diecie domowej bez bilansowania, dostaje karmę dla psów, jest żywiony wyłącznie karmami uzupełniającymi lub dietą roślinną. W razie wątpliwości najlepiej skonsultować dietę z lekarzem weterynarii lub dietetykiem zwierzęcym.

Zapotrzebowanie kota na taurynę

Konieczność wzbogacania karm odpowiednią ilością tauryny wymagała określenia minimalnego zapotrzebowana kotów na ten aminokwas. W badaniach naukowych prowadzonych w latach 80. i  90. brano pod uwagę wiele czynników: rodzaj karmy, zawartość, rodzaj i jakość białka, zawartość włókna pokarmowego. Na ich podstawie przyjmuje się, że zawartość tauryny w gotowych karmach powinna wynosić:

W skrócie: koty potrzebują tauryny w diecie, dlatego pełnoporcjowe karmy są nią odpowiednio wzbogacane. Ryzyko niedoboru rośnie przy dietach domowych bez bilansowania, karmach dla psów, karmach uzupełniających oraz dietach roślinnych. Warto oceniać karmę po tym, czy jest pełnoporcjowa, a nie po tym, czy na etykiecie widnieje osobna linijka o dodatku tauryny.

Karmy dla kociąt

Karmy dla kotów dorosłych

Karma sucha

0,1% suchej karmy

0,1% suchej karmy

Karma mokra

0,25% suchej karmy

0,2% suchej karmy

 

Różnica między zawartością wymaganą dla karm suchych i mokrych jest związana z metodą ich produkcji.

Podane wartości określają, jaka powinna być zawartość tauryny w gotowym produkcie, ale nie informują, jaka ilość powinna w związku z tym być do karmy dodana. Dlatego też informacja o dodatku aminokwasu, którą możemy znaleźć na etykiecie, nie powinna być podstawą do oceny jakości karmy. Gdy producent określa karmę jako pełnoporcjową, informuje nas tym samym, że spełnia ona wymagania dotyczące zawartości wszystkich niezbędnych składników odżywczych, w tym także tauryny. Ponadto informację o dodatku może zawrzeć na etykiecie – ale nie musi. Brak takiej informacji nie oznacza zatem, że karma nie jest właściwie zbilansowana. O dokładnej zawartości aminokwasu w karmie informuje nas jej zawartość w suchej masie karmy lub zawartość na 1000 kalorii ME (energii metabolicznej) karmy i tylko na tej podstawie możemy ocenić, czy jest to ilość wystarczająca.

Obecnie nie ma doniesień o negatywnych konsekwencjach długotrwałego podawania karm z wysoką zawartością tauryny. Jej nadmiar zostaje po prostu wydalony z moczem. Nie ma jednak także dowodów na to, że jej zawartość w karmie znacznie powyżej wymaganego minimum niesie ze sobą korzyści dla zdrowia kota.

 

FAQ: tauryna dla kota

Czy kot na karmie pełnoporcjowej potrzebuje dodatkowej tauryny?

Zazwyczaj nie. Pełnoporcjowe karmy dla kotów są projektowane tak, aby spełniać normy dotyczące niezbędnych składników, w tym tauryny.

Kiedy ryzyko niedoboru tauryny jest największe?

Najczęściej przy dietach domowych bez bilansowania, podawaniu karm dla psów, karm uzupełniających jako jedynego pożywienia lub dietach roślinnych.

Czy tauryna występuje w produktach roślinnych?

W roślinach tauryna występuje w śladowych ilościach. Naturalnie najwięcej tauryny jest w tkankach zwierzęcych.

Czy informacja „dodatek tauryny” na etykiecie świadczy o jakości karmy?

Nie musi. Najważniejsze jest, czy karma jest pełnoporcjowa i czy spełnia normy żywieniowe. Dodatek tauryny może być podany na etykiecie, ale nie jest obowiązkowy jako osobna informacja.

Jak długo rozwijają się objawy niedoboru tauryny?

Niedobór rozwija się stopniowo — zwykle w perspektywie miesięcy. Dlatego przy zmianach w diecie warto dbać o bilansowanie od początku.

Czy można „przedawkować” taurynę?

W literaturze nie opisuje się typowych problemów przy długotrwałym podawaniu karm o wyższej zawartości tauryny, ale nie ma też dowodów, że znaczne przekraczanie minimum daje dodatkowe korzyści. Przy suplementacji zawsze warto zachować zdrowy rozsądek i skonsultować dietę przy wątpliwościach.

Bibliografia

  1. Ceregrzyn, R. Lechowski, B. Barszczewska, Podstawy żywienia psów i kotów. Podręcznik dla lekarzy i studentów weterynarii, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2013.

FEDIAF Nutritional Guidelines For Complete and Complementary Pet Food for Cats and Dogs 2020.

  1. Kulasek, M. Jank, E. Sawosz, Biologiczna rola tauryny u ssaków, Życie Weterynaryjne 2004, 79(11).
  2. Kulasek, R. Lechowski, E. Sawosz, M. Jank, Tauryna w dietoprofilaktyce oraz dietoterapii kotów i psów, Życie Weterynaryjne 2005 80(2).

National Research Council, Nutrient Requirements of Dogs and Cats, The National Academic Press, 2006.